Pornamdari logo

نقش رسانه و شبکه‌های اجتماعی در سوگ جمعی

فهرست مطالب

مقدمه

در دهه‌های اخیر، تجربه سوگ جمعی به‌شکل چشم‌گیری تغییر کرده است و رسانه‌های خبری و شبکه‌های اجتماعی به جایگاه مرکزی در روایت رخدادها تبدیل شده‌اند. این تحول، چرخه‌های هیجانی جدیدی ایجاد کرده است که هم می‌تواند فرصتی برای همدلی باشد و هم چالشی جدی برای سلامت روان جامعه.

مواجهه مکرر و فرسودگی هیجانی

برخلاف گذشته که یادآورهای سوگ در حجم کمتر و چارچوب‌های محدودتری عرضه می‌شدند، رسانه‌های امروزی در هر لحظه حجم زیادی از خبر و تصویر را در دسترس قرار می‌دهند. تحقیقات نشان می‌دهد که این مواجهه مکرر با محرک‌های استرس‌زا می‌تواند منجر به موارد زیر شود:

 
  • تشدید اضطراب: قرار گرفتن مداوم در معرض اخبار ناگوار، سطح تنش روانی را بالا می‌برد.

     
  • بی‌حسی هیجانی (Emotional Numbing): سیستم عصبی برای محافظت از خود در برابر درد زیاد، ممکن است دچار نوعی کرختی شود.

     
  • فرسودگی هیجانی: سیستم عصبی به‌دلیل مواجهه‌ی طولانی با محرک‌ها وارد «وضعیت آماده‌باش» می‌شود که به خستگی روانی، اختلال خواب و کاهش ظرفیت تحمل هیجان می‌انجامد.

     

تضاد روایت‌ها و شکاف اجتماعی

رسانه‌ها و روایت‌های عمومی در شکل‌دهی به معنای سوگ نقش مهمی دارند. با این حال، اگر روایت‌های غالب در رسانه‌ها متناقض یا حذف‌کننده باشند، می‌توانند پیامدهای منفی داشته باشند:

 
  • این وضعیت می‌تواند به ایجاد شکاف اجتماعی و احساس بی‌عدالتی دامن بزند.

     
  • وقتی جامعه یک داستان واحد از بحران نمی‌سازد، افراد دچار از هم‌گسیختگی پیوندها و ناهمگونی هیجانی می‌شوند.

     

رسانه به مثابه ابزار تاب‌آوری

شبکه‌های اجتماعی اگر به‌شیوه‌ی سالم استفاده شوند، می‌توانند منابع ارتباطی و همدلی را تقویت کنند. این بسترها به افراد کمک می‌کنند تا:

 
  • احساس متصل بودن (Connectedness) و امید داشته باشند.

     
  • از طریق شبکه‌های حمایتی آنلاین و روایت‌های مشترک، به تجربه‌ی خود معنا بدهند.

     
  • هیجان‌های خود را به‌صورت گسترده در جامعه جریان داده و حس «درد مشترک» را برای کاهش انزوا ایجاد کنند.

     

ضرورت مدیریت آگاهانه

نکته‌ی کلیدی این است که استفاده از رسانه نباید منفعلانه باشد. تنظیم مواجهه، انتخاب آگاهانه منابع و ایجاد «ساعت‌های بدون رسانه» گام‌های ضروری برای تبدیل رسانه از یک منبع اضطراب به ابزاری برای پیوند اجتماعی است.

 

منابع 

 

  1. Hobfoll SE, Watson P, Bell CC, et al. Five essential elements of immediate and mid-term mass trauma intervention. Psychiatry. 2007;70(4):283–315.

Available from: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/18181708/

  1. Kleinman A. Culture, bereavement, and psychiatry. Lancet. 2012;379(9816):608–609.

Available from: https://www.thelancet.com/journals/lancet/article/PIIS0140-6736(12)60258-X/fulltext

  1. Wilson DMT, et al. Collective grief as a social and psychological process. Front Psychiatry. 2022;13:850994.

Available from: https://www.frontiersin.org/articles/10.3389/fpsyt.2022.850994/full

  1. Stroebe M, Schut H, Stroebe W. Health outcomes of bereavement. Lancet. 2007;370(9603):1960–1973.

Available from: https://www.thelancet.com/journals/lancet/article/PIIS0140673607618169/abstract

  1. Bonanno GA. Loss, trauma, and human resilience. Am Psychol. 2004;59(1):20–28.
  2. Prigerson HG, et al. Prolonged grief disorder diagnostic criteria in ICD-11 and DSM-5-TR. World Psychiatry. 2021;20(1):1–11.

Available from: https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10291380/

  1. Eisma MC, Boelen PA, Killikelly C. Prolonged grief disorder: clinical utility and treatment implications. Curr Psychiatry Rep. 2023.

Available from: https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10881750/

  1. Killikelly C, et al. Prolonged grief disorder. Lancet. 2025.

Available from: https://www.thelancet.com/journals/lancet/article/PIIS0140-6736(25)00354-X/abstract

  1. Doka KJ. Disenfranchised grief. Death Stud. 1999;23(2):139–147.

Available from: https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/02682629908657467

Also available from: https://www.jstor.org/stable/3600212

  1. Boss P. Ambiguous loss. Death Stud. 2014;38(6–10):347–352.

Available from: https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/02682621.2014.933573

  1. Eisma MC, et al. Effectiveness of grief interventions: a systematic review. Curr Opin Psychiatry. 2024.

Available from: https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12105970/

  1. Stroebe M, et al. Bereavement and disrupted grief during the COVID-19 pandemic. Omega (Westport). 2022.

Available from: https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9720061/

  1. Norris FH, et al. Community resilience after disasters. Annu Rev Clin Psychol. 2021.

Available from: https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8725694/

 

رسالت ما در مجموعه ی دکتر پورنامداری، ارائه خدمات روانشناسی و روان‌درمانی با رعایت استانداردها و اهمیت بالاترین سطح سلامتی مراجعه‌کنندگان عزیز است. تیم ما از پزشکان و متخصصین با تجربه، با بهره‌گیری از جدیدترین روش‌های علمی، و تکنولوژی روز همچون آر تی ام اس برای دستیابی به این هدف تشکیل شده است. انتخاب روانشناس خوب، بهترین متخصصین و مشاوران با توجه به نیازهای شما جزو اصول ماست

Picture of دکتر مهدی پورنامداری
دکتر مهدی پورنامداری

دکتر مهدی پورنامداری، دانش آموخته رشته روانپزشکی (اعصاب و روان) از دانشگاه علوم پزشکی ایران، رئیس کمته علمی ترک اعتیاد استان تهران، عضو هیئت مدیره درمانگران اعتیاد تهران، عضو هیئت مدیره خیریه روانپزشکی و روانشناسی و همچنین دارای مدرک کارشناسی ارشد حقوق و MBA می باشد. همچنین ایشان دارای مدرک A منابع انسانی از دانشکده ادینبورگ دانشگاه Heriot-Watt و اصول و فنون مذاکره چند جانبه بین المللی تبلیغات میباشد.
ایشان سابقه عضویت در هیئت مدیره انجمن روانپزشکان ایران، مدیر مسئول فصلنامه اکسیر سلامت، مدرس دانشگاه رییس کمیته علمی صنف درمانگران استان تهران، و همچنین تدوین کننده پروتکل درمان اعتیاد از طرف سازمان ملل برای سازمان زندانها و مدیر توسعه کسب و کار، محصول و بازاریابی شرکتهای بین المللی و داخلی بوده اند.
همچنین در این زمینه های اجتماعی فعالیت میکنند: موسس جمعیت حامیان زمین، پویش سیمرغ، انجمن دادشهر، کانون مهستان و مشاور خیریه رئیس سازمان نظام پزشکی
نویسنده رهنمودهای درمان اعتیاد در سازمان زندانها- همکاری با سازمان ملل در زمینه مدیر کسب و کار، مشاوره تولید کننده داروهای ترک اعتیاد

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

Call Now Button